„Waldek King” – człowiek, który wybrał pracę, zamiast drogi na skróty

Skromny na tyle, że niektórzy mówią, że to aż przesada. Nie lubi się chwalić, nie wchodzi w „śliskie” układy z mediami, za co nie raz przyszło mu płacić. Starano się na siłę pokazać, że jest niemedialnym smutasem. I śląskim, zaledwie lokalnym trenerem, który nie zasługuje na szansę pracy w topowych klubach Ekstraklasy. W przełamaniu tego […]

Czytając selekcjonera ze zrozumieniem. Co proste nie jest

Trudno słuchać ze spokojem, gdy w dzień po katastrofie z Kolumbią, selekcjoner mówi na oficjalnej konferencji, że tylko na tyle nas obecnie stać, a kapitan drużyny dorzuca stwierdzenie, że trafiliśmy do najsilniejszej grupy na mistrzostwach świata. Wiemy, że Robert na co dzień nie interesuje się piłką, ale żeby aż do tego stopnia?

Wasilewski już w Wiśle. Do ekstraklasy wraca legenda o wielu twarzach. Ale każda z nich budzi niezwykłą sympatię

Stało się. Marcin Wasilewski podpisał kontrakt w Wisłą. 37-letni obrońca wraca do ekstraklasy po dziewięciu latach. Latach, w których cztery razy sięgał po mistrzostwo Belgii i raz po tytuł mistrza Anglii. Wraca do Krakowa, miasta, w którym się urodził. Ale w Wiśle grać będzie po raz pierwszy. Co by nie napisać o Wasylu, i tak będzie to wciąż […]

Franciszek Smuda: Na razie w Widzewie to tylko kibice są z ekstraklasy

Franciszek Smuda ma za sobą pierwsze treningi i pierwszy mecz po powrocie do Widzewa Łódź. Trzecioligowego Widzewa Łódź. – Na razie to tutaj tylko kibice są z ekstraklasy. A może i z… Ligi Mistrzów – rzuca pół żartem, pół serio. Dla Franciszka Smudy zderzenie z trzecioligową rzeczywistością jest doświadczeniem cokolwiek… dziwnym. Zawsze powtarzał: „Ja głowy […]

Smuda jeszcze się waha, ale we wtorek już nie będzie! Bierze Widzew

Jeszcze niczego nie podpisałem – zastrzega Franciszek Smuda. Ale to już w zasadzie przesądzone: wraca do Widzewa Łódź, by odbudować świetność tego wielkiego przed laty klubu. Franciszek Smuda po 13 latach wróci na stadion przy Alei Piłsudskiego. Symbolicznie ten sam, na którym zdobywał z Widzewem dwa tytuły mistrza Polski i grał w fazie grupowej Ligi […]

Franciszek SMUDA: Pociągnąłbym dalej Górnika, ale z kim?

Nie będę trenerem Górnika Łęczna – potwierdza Franciszek Smuda. I szybko dodaje: – Długo się wahałem i zastanawiałem, ale nie ma takiej możliwości, bym dalej prowadził drużynę. Uważam, że stać mnie na to, by podejmować wyższe cele i wyzwania. Górnik Łęczna po spadku do pierwszej ligi się rozpada. Finanse są w tak opłakanym stanie, że […]

Jeśli nie Derbin, to Asensky. W Stomilu trwa gorączkowe poszukiwanie trenera

To już nawet nie jest śmieszne, choć cała sprawa urasta do rangi kabaretu. Prezes Stomilu rozpaczliwie próbuje złowić kogoś, kto zechciałby robić za śmiałka (by nie powiedzieć – frajera) i prowadzić drużynę, która nie wiadomo, czy wystartuje w nowym sezonie. A jak wystartuje, to nie wiadomo, kto w niej będzie grał. Nazwiska tych kandydatów na śmiałka […]

Ręka Siemaszki uratowała Arkę, ale nie zdegradowała Górnika. Ruch się rozpadł

Arka Gdynia zostaje w Lotto Ekstraklasie. Spada Górnik Łęczna. W ekstraklasie nie będzie też naturalnie Ruchu, ale w jego przypadku o „spadku” trudno mówić. Raczej o degrengoladzie, rozpadzie i krajobrazie klęski. Nie jest dobrze, jeśli symbolem walki o utrzymanie w Lotto Ekstraklasie staje się ręka Siemaszki. To świadczy o wizerunkowej słabości a nie sile. Bo […]

Już wiadomo – Ruch spada. Niezależnie od Komisji ds Licencji

Jakakolwiek nie byłaby ostateczna decyzja Komisji ds Licencji Klubów w sprawie Ruchu Chorzów, jedna rzecz jest jasna – Ruch w przyszłym sezonie w Lotto Ekstraklasie nie zagra. Ale nie jest jasne, do której ligi spada. Dlaczego? Bo licencja Ruchu na ekstraklasę jest póki co zawieszona (o tym, czemu Ruch nie ma licencji na następny sezon […]

Smuda się cieszy, a Zieliński – tradycyjnie, załamany. „Zagraliśmy dramatycznie”

W drugiej połowie meczu w Lublinie Górnik Łęczna najzwyczajniej w świecie zmiótł z boiska Cracovię. 3:0 i Górnik zrobił znów krok do miana najefektowniej grającej drużyny grupy spadkowej. I najbardziej radosnej. A Jacek Zieliński? Dorzucił faworyta w konkursie na najmocniejszy komentarz: „To co zrobiliśmy w Lublinie, to był sabotaż”. Sabotaż? Z różnymi słowami trenerów już […]

Franciszek SMUDA: Trenerzy za takie historie tracą pracę, a kluby spadają z ligi

Ostatnie kolejki mają to do siebie, że zawsze budzą olbrzymie emocje – także, a może przede wszystkim, takowe wywołują sędziowskie pomyłki. To jak najbardziej zrozumiałe, bo tu potknięcia arbitra nie da się już „odrobić”. – Trenerzy za takie historie tracą pracę, kluby spadają z ligi – nie ukrywa irytacji Franciszek Smuda, którego Górnik Łęczna w […]

Smuda pojechał po sędziach. A Merebaszwili zalicza kolejne pudło sezonu. Ależ to był mecz!

Takich gości w polskiej lidze wciąż ze świecą szukać. I pomyśleć, że jest duża banda pomyleńców, którzy już od dawna wysyłają „Franza” na emeryturę i drwią z niego. Jeśli jego drużyny mają fundować nam takie emocje, jakie Górnik Łęczna funduje w tej rundzie, to niech ten Franciszek Smuda trenuje do usranej śmierci. Szczególnie po takim spotkaniu […]

Franciszek Smuda: Blisko 500 meczów mnie nie wykończyło, to i ten finisz nie wykończy

Górnik Łęczna i Franciszek Smuda to jedni z największych wygranych końcówki sezonu zasadniczego. Co prawda Górnik wciąż jest ostatni, ale odrobił kilkupunktową stratę do wyprzedzających go drużyn. Teraz sześć ostatnich zespołów dzielą zaledwie dwa „oczka”. – Utrzymamy się w ekstraklasie, jestem tego pewien – mocno deklaruje Smuda przed decydującą rundą walki. Górnik, Ruch, Piast – […]

Jest Smuda, są thrillery. Łęczna odarła Śląsk z marzeń o ósemce

We Wrocławiu w meczu Śląska z Górnikiem Łęczna jeden zabity i jeden ranny. Zabity – Śląsk, bo prowadził 2:0, a skończył 2:2 – czyli już wiemy, że sezon dogra w dolnej ósemce. Ranny – Górnik, bo niby punkt wyszarpał, no ale Górnikowi raczej nie o punkt chodzi w każdym meczu, ale o trzy. Pamiętam, jak […]

W Łęcznej kardiolog potrzebny od zaraz. Smuda długo nie pozbiera się po meczu z Wisłą Płock

Jedni z nieba do piekła, drudzy z piekła do nieba. Górnik Łęczna prowadził w meczu z Wisłą Płock 2:0, by koniec końców przegrać 2:3. Franciszek Smuda powinien być pod stałą opieką kardiologa… – Dopóki meczu nie ma, człowiek jest uśmiechnięty. Gorzej jest już po meczu, jak jest źle – mówił przed spotkaniem „Franz”. Prorok, czy […]

Smuda jeszcze czyni cuda? Miało być odważnie, a na razie są tylko momenty

Może i jest lepiej, może i jest w tej grze jakiś progres, ale nie zmienia to faktu, że Górnik jest na prostej drodze do spadku. Franciszek Smuda wciąż się pociesza, szuka światełka w tunelu, ale na razie jego bilans w Łęcznej to cztery porażki i jedno zwycięstwo – w bramkach  2:13. Kiedyś mówiło się, że […]

Michał Probierz: Za szybko nas skreślili

Michał Probierz po meczu Jagiellonia – Górnik Łęczna 5:0 mocno odniósł się do hasła modnego po poprzedniej kolejce, że Jagiellonia nie jest dość mocna, by walczyć o tytuł. – Za szybko nas skreślili – rzucił. Michał Probierz w meczu z Łęczną dostał mocne argumenty do tego, by podbudować wizerunek swojej drużyny. Nie się co oszukiwać […]

Franciszek Smuda o Lechu: Będzie walczył o mistrza

Poznański Lech, obok Lechii Gdańsk, najmocniej zaakcentował start ekstraklasy w 2017 roku. 3:0 z Bruk-Bet Termalicą po efektownej grze to był ważny sygnał dla rywali z czołówki tabeli. – Jest jednym z faworytów tej ligi, bez najmniejszych wątpliwości – mówi Franciszek Smuda o Lechu. Franciszek Smuda był szkoleniowcem Lecha w latach 2006 – 2009, grał […]

Górnik Łęczna z Zagłębiem mogą zagrać, ale chyba w… FIFA 17. Na boisku się nie da

No i wykrakaliśmy. Raptem kilka godzin po opublikowaniu tekstu o ty, że aura zmroziła ESA 37 (TUTAJ), słowo stało się faktem. Już wiadomo, że mecz Górnik Łęczna – Zagłębie Lubin nie zostanie rozegrany. Z powodu prognozowanych temperatur i stanu murawy w Lublinie. – W tej chwili mamy tu minus 14 stopni, a na wieczór prognozują […]

Franciszek Smuda o Górniku Łęczna: Będziemy grać odważnie!

Czarek Kucharski mówi, jak było. Nie miałem najmniejszych wątpliwości, jaką perełką będzie kiedyś Robert Lewandowski – Franciszek Smuda potwierdza słowa menedżera Roberta Lewandowskiego. Kucharski niedawno w wywiadzie dla wp.pl przypomniał historię z początków kariery Roberta Lewandowskiego, gdy Smuda oglądał piłkarza podczas meczu Znicz – Polonia. W przerwie, będąc pod wrażeniem talentu Lewandowskiego, dyskretnie rzucił do […]

Magiery złe i dobre wspomnienia o Smudzie

W niedzielę na Łazienkowską do Warszawy przyjeżdża Franciszek Smuda z Górnikiem Łęczna. Powita go jego były podopieczny Jacek Magiera, który – jak sam przyznaje – ma różne wspomnienia z pracy z „Franzem”. Smuda jest jednym z kilkunastu szkoleniowców, od których Magiera pobierał naukę. Trener Legii przyznał kiedyś, że w domu ma zeszyt, w którym zapisywał […]

Smuda w Łęcznej, czyli od „mesaji” do mesjasza 

Franciszek Smuda został trenerem Górnika Łęczna i mówi, że nie jest mesjaszem, cudów nie ma się co po nim spodziewać. A ja już te słowa kiedyś w Łęcznej od niego słyszałem. Trochę w innych okolicznościach. Oby przepowiednia tym razem się nie sprawdziła. Wiosna 2004 roku. Kwiecień, konkretnie pierwsza połowa kwietnia, dokładnie 3 kwietnia. Wizyta Smudy – […]

Smuda przyjedzie na Łazienkowską zagrać przeciw Legii? Jeszcze się waha

Franciszek Smuda jest o krok od powrotu do polskiej ekstraklasy. Ma konkretną propozycję z Górnika Łęczna, ale jeszcze nie powiedział sakramentalnego „tak”. – Na tę chwilę decyzja należy do mnie – przyznaje jednak. Jeśli się zdecyduje, w niedzielę zagra na… Łazienkowskiej! Smuda w niedzielę wrócił z kilkudniowego wypadu do Meksyku. Jeszcze wieczorem nie chciał mówić […]

Franciszek SMUDA: Każdy trener ustanawia swoje granice. I musi pilnować, by nie zostały przekroczone

Franciszek Smuda w rozmowie z Futbolfejs.pl o sprawach… przyjemnych i tych mniej przyjemnych. Czyli o tym, jak radzić sobie z alkoholem w kadrze narodowej, odwadze Legii Warszawa, momentach chwały Widzewa Łódź i… kolumbijskiej młodzieży. Franciszek Smuda właśnie wrócił z kilkudniowego pobytu w Kolumbii, gdzie przebywał na zaproszenie byłego piłkarza Lecha Poznań Manuela Arboledy. Siłą rzeczy […]

Franciszek Smuda, ostatni polski trener w Lidze Mistrzów: Stawiam każde pieniądze na Legię!

Stawiam każdą kasę na Legię – Franciszek Smuda jest absolutnie pewny awansu Legii do Ligi Mistrzów. To trener, który jako ostatni – 20 lat temu – poprowadził polski klub w tych elitarnych rozgrywkach. – Doskonale pamiętam tamtą atmosferę. Tego się nie da porównać z niczym innym w piłce klubowej. Decydujące mecze graliśmy z Broendby, które […]

To nie Urban jest największym problemem Lecha

Jeszcze niedawno Lech to było jedyne miejsce na piłkarskiej mapie Polski, gdzie wydawało się, że pracują ludzie wyjątkowo odporni na świrowanie związane z wymianą trenerów, że byle co nie jest ich w stanie ani złamać, ani przestraszyć. I człowiek miał nadzieję, że tym trendem zaczną zarażać innych i udowadniać, że nawet w Polsce klub piłkarski […]

Jedenastka na Niemców. Kompletnie odjechana

Na chwilę spuśćmy powietrze z balona i odsapnijmy. Przyjrzyjmy się niekończącej się polsko-niemieckiej piłkarskiej wojnie w krzywym zwierciadle. Oto nasza jedenastka na Niemców. Całkowicie odjechana. Nie tylko dlatego, że roi się w niej od… Niemców. Na szczęście są też nasi.

Franciszek Smuda: Niemcy zażartowali, że jak tego nie wygramy, to już niczego nie wygramy

O wrażeniach z inauguracji Polaków na EURO mówi nam Franciszek Smuda. Selekcjoner reprezentacji Polski podczas EURO 2012 został właśnie zaproszony przez niemiecką telewizję ARD do studia na mecz Niemcy – Polska za cztery dni. Przyznaje, że Niemcy oczekiwali naszej wygranej z Irlandią Północną. FUTBOLFEJS.PL: Niemcy to raczej nie powinni nam dobrze życzyć w tym meczu […]

Marcin Wasilewski – po prostu mistrz… Anglii!

Czegokolwiek by nie napisać o mistrzu Anglii z Polski, będzie to wciąż zbyt mało. Marcin Wasilewski to historia niezwykła. Piłkarza, wojownika, żartownisia, duszy towarzystwa. Człowieka o wielu twarzach, ale wszystkie z tych twarzy budzą niezwykłą sympatię. Dziś jest to twarz mistrza Anglii. Co ciekawe, Wasyl daje twarz Leicester, mimo że w tym sezonie wiele dlań […]

Franciszek Smuda: Faworytem finiszu jest Legia. To, co dzieje się z Lechem, boli

O to, jak może wyglądać ligowy finisz, spytaliśmy tego, który sam wielokrotnie go przeżywał. Franciszek Smuda o najwyższe laury grał i z Widzewem, i z Legią, i z Lechem, i z Wisłą. Zna smak i zwycięstwa, i porażki. Dziś w jego oczach (i nie tylko) faworytem, jest Legia. W niedzielę o 18.00 na Łazienkowskiej mecz […]

Wisła – od rozpaczy do nadziei i… z powrotem

25 minut zabrakło Dariuszowi Wdowczykowi, by Wisła uratowała sezon. Tyle dzieliło jego nowy zespół od wygranej z Zagłębiem, ale – przede wszystkim – od awansu do mistrzowskiej ósemki, czyli tam, gdzie nikt jeszcze pół roku temu nie wyobrażał sobie, żeby ta Wisła się nie znalazła. O tym, że koniec końców Wisły tam nie będzie, zdecydowała […]

Smuda nie bierze Wisły, czyli kibol rządzi

Wbrew zapowiedziom i deklaracjom, Franciszek Smuda nie będzie trenerem Wisły Kraków. Górą kibole Wisły, którzy podczas meczu z Piastem Gliwice dali popis nieprawdopodobnego chamstwa, wyzywając byłego selekcjonera. I trzeba powiedzieć wprost – postawili na swoim. – W takiej atmosferze nie da się pracować, nie da się bronić ekstraklasy, choć bardzo chciałem to zrobić – mówi […]

KAMIL KOSOWSKI: Jest źle, ale nie urządzajmy jeszcze Wiśle pogrzebu

Celem Wisły jest utrzymanie, ale nie wykluczam niespodzianki, jeśli Biała Gwiazda zacznie punktować od piątku. Franciszek Smuda to teraz najbardziej odpowiedni kandydat na trenera Białej Gwiazdy – mówi w rozmowie z Futbolfejs.pl Kamil Kosowski, były piłkarz krakowskiej drużyny. 

Smuda najpoważniejszym kandydatem do zastąpienia Pawłowskiego w Wiśle

Trzy mecze wystarczyły, by Tadeusz Pawłowski został w Wiśle urlopowany. We wtorkowym meczu z Koroną drużynę ma poprowadzić Marcin Broniszewski, który pod koniec rundy jesiennej zastąpił Kazimierza Moskala. Jednak najpoważniejszym kandydatem na nowego trenera Białej Gwiazdy jest… Franciszek Smuda. Pawłowski zdobył dla Wisły jeden punkt w trzech wiosennych meczach i zostawia zespół w strefie spadkowej. Serię ma […]

Patriotycznie niezdecydowanych wyrzucimy do śmietnika

Pomysł, by wprowadzić regulacje zabraniające powołania do reprezentacji Polski tzw. piłkarzy niezdecydowanych (w kwestii wyboru drużyny narodowej), choć dopiero jest w planach, już wzbudza sporo emocji i kontrowersji. Prezes PZPN uderza w patriotyczne nuty, ale pytanie, czy przy okazji nie wyleje dziecka z kąpielą? Zbigniew Boniek zapowiedział, że chce, by młodzi piłkarze mający podwójne obywatelstwo […]

Smuda: na minę nie wejdę!

Nie zamierzam się pakować w coś byle jakiego, włazić na minę. Czekam na ofertę, która sprawi mi przyjemność – mówi Franciszek Smuda. „Franz” od czasu rozstania z Wisłą Kraków w marcu zeszłego roku pozostaje tylko obserwatorem rozgrywek, a nie ich uczestnikiem, ale zdecydowanie deklaruje cierpliwość. – Nie zamierzam rzucać się na pierwszą lepszą ofertę. To […]

Na niego trzeba bata… Paweł Brożek od A do Z, czyli alfabet jednego z najlepszych ligowych strzelców XXI wieku

Dlaczego nie chciał iść do Anderlechtu, kto sprawił, że zaczął regularnie strzelać gole, ile minut potrzebował, by zdobyć swoją premierową bramkę w ekstraklasie, dlaczego nie zrobił wielkiej międzynarodowej kariery… Wiosną zaatakuje pierwszą dziesiątkę najlepszych strzelców w historii ekstraklasy. I choć ma już na koncie 125 goli, nie powiedział jeszcze ostatniego słowa. U nas jeden z […]

„Niezatapialny” Kapka wciąż w łaskach Cupiała

Ile funkcji pełniłem? Nie liczyłem. Sporo. W każdym razie: dopóki będę przydatny klubowi, będę robił, co mogę. Byłem, jestem i będę wiślakiem – powiedział kiedyś o sobie Zdzisław Kapka. Bogusława Cupiała przyciąga jak światło ćmę. Właściciel Wisły sparzył się wielokrotnie, ale czego by Kapka nie nabroił, wszystko prędzej, czy później, zostaje mu wybaczone. I Kapka […]

MAŁECKI: Ludzie pogrzebali mnie żywcem. To mnie napędzało

Gdy doznałem kontuzji miałem poczucie, że ludzie pogrzebali mnie żywcem, uznali że do niczego się nie nadaję. Ale to mnie napędzało, chciałem sobie udowodnić, że mogę wrócić na boisko i jeszcze się do czegoś przydać – Patryk Małecki w szczerej rozmowie z Futbolfejs.pl opowiada o walce z własnymi słabościami, problemach z trenerami, trudnym powrocie po […]

Smuda w Wiśle? Nie tak prędko…

Franciszek Smuda dyrektorem sportowym Wisły Kraków? Taką informację tuż przed świętami podała Interia.pl. – Już mnie sadzają za biurko, a może ja jeszcze nie chcę? – irytuje się „Franz”. My też powołaliśmy się na informację z Interii.pl, ale okazuje się, że sprawa nie jest jeszcze przesądzona. Smuda przyznaje, że doszło do wstępnych rozmów na temat […]

Smuda wraca na białym koniu. Teraz będzie dyrektorem

Jeszcze nie zdążyliśmy ochłonąć po wczorajszej decyzji Wisły o zatrudnieniu w roli trenera Tadeusza Pawłowskiego, a dziś dostaliśmy obuchem w łeb z drugiej strony. „Biała Gwiazda” idzie za ciosem. Jak donosi Interia.pl, od 1 stycznia dyrektorem w klubie ma być Franciszek Smuda. No, a od dyrektora to już chyba tylko krok do fotela… prezesa. Smuda […]

Brożek w pogoni za Brychczym, czyli Wisła kontra Legia pod lupą Futbolfejs.pl

Nie tylko mecze tych drużyn budzą emocje. W ostatnich piętnastu latach rywalizacja Wisły z Legią na wielu płaszczyznach nabrała zupełnie innego wymiaru. Jeszcze niedawno oba kluby rządziły i dzieliły w lidze. I choć dziś mają przed sobą trochę inne cele, to obok niedzielnego spotkania nie sposób przejść obojętnie. Oto, co najbardziej utkwiło nam w pamięci w rywalizacji […]

Franciszek Smuda: Ciągnie mnie już do roboty

Przed meczem Wisła Kraków – Legia Warszawa rozmawiamy z człowiekiem związanym w przeszłości z oboma tymi zespołami. Franciszek Smuda opowiada o tym, jak rozstawał się z Wisłą Kraków, swoich relacjach z Bogusławem Cupiałem, dlaczego upominał się o pieniądze z rozwiązanego kontraktu, no i polemizuje z Orestem Lenczykiem. „Może powinien oddać swoje pieniądze Wiśle, Śląskowi czy […]

Cupiał znów zakręcił trenerską karuzelą…

Zostałeś właśnie zwolniony z Wisły? Nie przejmuj się. Znając upodobania właściciela klubu do zatrudniania zwalnianych wcześniej trenerów, śmiało możesz założyć, że jeszcze tu wrócisz. Nawet, jeśli mocno zalazłeś Bogusławowi Cupiałowi za skórę… Teraz właściciel Białej Gwiazdy zatęsknił za Maciejem Skorżą, choć temu akurat nie spieszno wracać na Reymonta. – Pan nie został tu zaproszony – ostro […]

Nawałka trzyma fason

Tydzień temu pisałem, że Rosjanie zakontraktowali na swoje święto narodowe walkę z udziałem swojego czempiona Powietkina i naszego pięściarza Wacha. Na pewno na podobną okoliczność nie ściągnięto by do Rosji teamu Nawałki. W dwa dni po naszym święcie niepodległości piłkarska kadra pokazała, że potrafi godnie uczcić własne święto, a jakby się taka okazja trafiła, to także […]

Kazimierz Moskal – niedoceniany wizjoner?

Kazimierz Moskal z każdym meczem coraz wyraźniej ustawia Wisłę Kraków na swoją modłę. Krytykowany za zbyt wiele remisów, nie przejął się tym. Konsekwentnie wypracowywał własny styl i dziś może powiedzieć: udało się. Wisła jest chwalona głównie za grę w ofensywie, a i tak przez całą rundę przegrała tylko dwa razy.

Wisła płaci – a mnie szkoda Cupiała

Wedle wyroku Piłkarskiego Sądu Polubownego Wisła Kraków ma wypłacić jej byłemu trenerowi Franciszkowi Smudzie 1 159 375 złotych. Zwolniony w marcu Smuda pozwał klub, bo ten nie chciał wypłacić mu w jednej transzy pieniędzy pozostałych do końca kontraktu, czyli do połowy 2016 roku. Wyrok nie jest prawomocny i zapewne Wisła się od niego odwoła. Wisła […]